Yên Bái - cửa ngõ của vùng Tây Bắc Tổ quốc, nổi tiếng với cảnh quan thiên nhiên thơ mộng mà hùng vĩ. Nhắc tới du lịch Yên Bái, người ta thường nhớ ngay tới những triền ruộng bậc thang trùng trùng, điệp điệp, những cung đường đèo ngoạn mục nơi vách núi dựng đứng, những con người thân thiện, hiền hòa từ 30 dân tộc anh em với những nét văn hóa đặc trưng riêng biệt cùng các lễ hội truyền thống độc đáo. Hòa mình vào không gian của các lễ hội truyền thống đặc sắc của Yên Bái sẽ khiến bạn cảm thấy thêm yêu mảnh đất Tây Bắc này.
Lễ hội Đền Mẫu Thác Bà được tổ chức hàng năm vào ngày mùng 9 tháng Giêng âm lịch. Theo dân gian kể lại rằng, từ thời vua Hùng, nàng công chúa Minh Đạt được giao trọng trách trông coi vùng sông Chảy Thác Bà, dạy dân khai hoang trồng lúa, dệt vải. Khi bà mất, người dân tôn kính và lập đền thờ phụng tại Thác Bà.
Lễ hội Đền Mẫu Thác Bà được chia làm hai phần gồm phần lễ và phần hội. Phần lễ được bắt đầu từ đêm mùng 8 tháng Giêng. Độc đáo nhất ở lễ hội này là lễ nấu chè kho từ đỗ xanh với mật mía sau đó đánh lên bằng đôi mái chèo nhỏ. Đôi trai gái dùng mái chèo nhỏ đánh chè theo nhịp điệu chèo thuyền, trong khi những người xung quanh hát bài hát chèo thuyền hay vui chơi bên bếp lửa trong khu vực đền. Sau phần lễ long trọng là đến phần hội mang sắc thái của dân bản địa cổ với các trò chơi như: đánh yến, ném còn, đấu vật, chọi gà, đua thuyền, đánh đu, đẩy gậy,… Những hình thức sinh hoạt văn hóa này mang đậm màu sắc dân gian tạo nên ngày hội sống động, nhộn nhịp và thực sự là nơi giao lưu văn hóa giữa các dân tộc trong vùng.
Lễ hội Hoa Ban mang ý nghĩa cầu phồn thực của những cư dân làm nông miền núi, thỉnh bái “Then” - vị thần trong hàng ngũ thánh thần theo quan niệm của người Thái; bái “Nàng Ban” - nữ nhân huyền thoại biểu thị cho sự trong trắng của thiếu nữ Thái và tình yêu đôi lứa thủy chung, son sắt; thỉnh bái ma trời, ma núi, ma sông, ma đường,… phù hộ cho mùa màng tươi tốt, mưa thuận gió hòa, đôi lứa kết đôi hạnh phúc và cuộc sống bình yên cho dân bản.
Lễ hội Xên Mường thường diễn ra khi hoa ban nở trắng khắp núi rừng, vào khoảng tháng Giêng hoặc tháng Hai âm lịch hàng năm. Lúc này, thời tiết ấm áp hơn, trên nương những cây lúa chiêm đang xanh mơn mởn.
Lễ hội Xên Mường do ông mo nghè, người giữ trọng trách trông coi thần quyền cho chủ mường và hội các phụ lão đứng ra tổ chức. Nghi lễ cúng Xên Mường cần phải có áo của người con trai dòng dõi quý tộc gốc hay áo của người đương chức để làm vật tế. Các lễ vật đều do người dân Mường đóng góp. Trong lễ cúng, ngoài các lễ vật như vòng tay, vòng cổ bằng bạc, các cuộn vải thổ cẩm, vải sải còn phải có các món ăn được chế biến từ thịt trâu.
Lễ hội Đám Chay ở Yên Bái đã tồn tại từ rất lâu, là nghi thức cầu xin sự bình an cho gia đình của gia chủ nơi tổ chức lễ hội, trong một đời hay trong nhiều năm họ làm ăn buôn bán không gặp nhiều may mắn, thường xuyên ốm đau bệnh tật, chăn nuôi, trồng trọt mất mùa và dòng họ đó đã lâu không tổ chức lễ hội Đám Sênh cúng tạ ơn tổ tiên, Ngọc Hoàng, và ma ham (ma nhà của người dân tộc Cao Lan). Người dân nơi đây sẽ làm Đám Sênh để tạ ơn trời đất, tổ tiên và cầu xin sự che chở, phù hộ được ấm no, hạnh phúc.
Lễ hội được tổ chức trong gia đình. Mỗi gia đình, tùy từng dòng họ khác nhau mà lễ hội được tổ chức lớn hay nhỏ, nhiều ngày hay ít ngày. Ví dụ như Đám Sênh của dòng họ Trần tổ chức to nhất trong 7 ngày tính từ ngày khai bút với rất nhiều nghi thức, sử dụng nhiều đạo cụ như: thanh la, chiêng trống và các điệu múa thiêng liêng được diễn ra liên tục. Họ Lịnh, họ Lương tổ chức Đám Sênh trong 5 ngày. Thời gian tổ chức Đám Sênh tính theo chu kỳ đời người, nghi thức không thực hiện liên tục hàng năm ở mỗi dòng họ mà tại mỗi đời.
Xên Lẩu Nó là lễ hội truyền thống quan trọng của người Thái Đen ở Mường Lò, Yên Bái. Lễ hội này được tổ chức nhằm tri ân công đức của “Mo một” - những thầy cúng giỏi chữa khỏi bệnh cho người dân, đặc biệt là những người từng mắc bệnh nặng đã khỏi được gọi là con đẻ - “lụ hỏi”, những người bệnh nhẹ đã chữa khỏi gọi là con nuôi - “lụ liêng”, gửi áo hồn chủ thờ cúng ở nhà thầy mo. Đây cũng là lễ hội lớn của đồng bào dân tộc thu hút từ người già đến trẻ nhỏ tham gia bởi ý thức tôn trọng văn hóa truyền thống của dân tộc. Mọi người tới đây gặp gỡ, vui đùa cùng người thân, bạn bè, cùng mừng cho nhau và tham gia các trò chơi vui nhộn, những điệu mùa xòe truyền thống.
Những lễ hội văn hóa truyền thống đặc sắc của những người dân vùng núi Yên Bái luôn mang đến cho du khách những bất ngờ và thú vị. Nếu có dịp lên Yên Bái vào những thời điểm diễn ra các lễ hội thì bạn cũng đừng quên tham gia để mở rộng thêm hiểu biết nhé. Hãy tham khảo các tour du lịch Yên Bái hấp dẫn của chúng tôi và liên hệ ngay với BDATrip nhé. Với dịch vụ chuyên nghiệp, đội ngũ nhân viên tận tâm, chúng tôi sẽ hỗ trợ bạn đặt xe, vé máy bay thuận tiện và giá tốt nhất, hỗ trợ xin cấp Vietnam visa cho khách nước ngoài và tìm những khách sạn chất lượng tốt nhất.
