Vùng đất anh hùng Điện Biên không chỉ thu hút khách du lịch bởi những danh lam thắng cảnh đẹp, nét ẩm thực độc đáo mang đậm chất núi rừng, mà còn hấp dẫn bởi những lễ hội cổ truyền có từ xa xưa của các đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống ở đây. Hãy cùng BDATrip đi khám phá những nét đặc sắc trong tết cổ truyền của dân tộc Hà Nhì tại Điện Biên nhé.
Nhằm mục đích khơi dậy tinh thần đoàn kết, gắn bó giữa cộng đồng người Hà Nhì ở các bản trên biên giới Tây Bắc. Ủy ban nhân dân huyện Mường Nhé tỉnh Điện Biên đã tổ chức “Lễ hội văn hóa Tết cổ truyền dân tộc Hà Nhì” cho người dân của 4 xã gồm có Leng Su Sìn, Chung Chải, Sín Thầu và Sen Thượng.
Tết cổ truyền của người Hà Nhì thường được diễn ra 3 ngày, bắt đầu vào ngày Thìn, không kể là đầu tháng hay cuối tháng, mỗi bản làng sẽ tổ chức sớm hay muộn khác nhau. Đêm đầu tiên của Tết được coi như đêm Giao thừa. Sáng sớm ngày mùng 1 tết, người dân có tục lệ đi lấy nước, dân tộc Hà Nhì quan niệm rằng, việc lấy nước đầu năm là có lộc và có nguồn nước mới dồi dào để sử dụng ngay từ đầu năm sẽ may mắn trong cả năm.
Cũng giống như các dân tộc khác, ngày tết là phải đầy đủ, đầm ấm và vui vẻ bên nhau nên người Hà Nhì đã chuẩn bị rất chu đáo, tươm tất từ trang phục truyền thống đến lương thực, thực phẩm, bánh trái cho ngày Tết. Đặc biệt là các loại bánh truyền thống được các gia đình làm rất nhiều, không chỉ để dâng lên thờ cúng tổ tiên mà còn chia cho con cháu hưởng lộc ngày tết và còn để làm quà biếu cho khách. Riêng bánh để dâng lên cúng tổ tiên, chủ nhà sẽ nặn 3 chiếc bánh to bình thường và đặt lên tấm lá chuối dâng lên cúng tổ tiên, trình báo năm hết tết đến, mời ông bà tổ tiên về ăn tết cùng con cháu và đây cũng được coi là món khai vị trong ngày Tết.
Sau nghi lễ cúng tổ tiên với bánh trôi, bánh giầy là lúc đầu canh ba, nhà nhà thi nhau mổ lợn. Sở dĩ gọi là "thi" bởi người Hà Nhì quan niệm rằng nhà nào mổ lợn xong sớm, chọc tiết lợn chỉ cần một lần là được ngay, thì sang năm mới sẽ phát tài phát lộc, cuộc sống no ấm, con cháu sum vầy. Nhà nào mà mổ con lợn càng to thì chứng tỏ năm vừa qua nhà đó làm ăn khấm khá và mùa màng bội thu. Vậy nên, những con lợn để mổ tết thường là những con lợn đã được chủ nhà cất công chăm sóc trong cả năm, có nhiều con nặng đến hơn một tạ. Khi mổ lợn để ăn tết, thì lá gan là thứ đặc biệt quan trọng của người Hà Nhì giống như người Kinh vẫn thường hay xem chân gà vào dịp tết. Họ nhìn vào lá gan của con lợn xem có lành lặn, màu sắc tươi tắn, mật lợn căng đầy thì năm đó chăn nuôi sẽ thuận lợi và phát triển, mùa màng bội thu, mọi người sẽ được khỏe mạnh. Sau khi mổ lợn xong, cắt mỗi thứ một ít để dâng lên cúng tổ tiên. Phần còn lại pha chế thành nhiều món ăn khác nhau, nhưng không thể thiếu món nộm thịt kết hợp với vỏ của một loại cây rừng mà họ gọi là “Chù Sa a pó”, đây là món ăn đặc trưng trong ngày tết vừa ngon vừa bổ, vừa ý nghĩa của người Hà Nhì.
Việc thờ cúng trong những ngày tết của dân tộc Hà Nhì cũng rất gọn nhẹ mà có ý nghĩa sâu sắc. Không hương hoa, vàng mã, bày biện linh đình, mâm cúng tổ tiên gồm có các sản vật do chính bàn tay con cháu tự làm ra như bánh giầy, bánh trôi, rượu, cơm, thịt. Đặc biệt, toàn bộ việc cúng tổ tiên trong ngày tết của người Hà Nhì đều do phụ nữ đảm nhiệm. Nơi thờ cúng bên nội của người Hà Nhì thì được đặt ngay bên trên đầu giường của vợ chồng gia chủ, còn nơi thờ bên ngoại thì được đặt ở góc bếp.
Trong những ngày tết, khắp trong bản, đâu đâu cũng thấy tưng bừng, nhộn nhịp. Ngày mùng 1 tết, người Hà Nhì rất thích các em nhỏ từ 12 tuổi trở xuống, đến xông nhà, vì họ quan niệm đó là điều may mắn của gia đình. Sôi động nhất dịp Tết là khu vực hát múa cộng đồng, tiếng sáo bay bổng, tiếng chiêng rộn rã như thúc giục lòng người đến với hội ngày càng đông. Những trò chơi dân gian như đánh cù, đá cầu... được các chàng trai, cô gái say sưa thể hiện. Ngày thứ 3, kết thúc Tết “Khù sự chà”, tức là ngày con Dê, mỗi gia đình sẽ làm một mâm lễ cúng để cảm tạ trời đất đã ban phát sức khỏe cho dân bản được bình an và cầu mong năm mới được mùa màng bội thu. Theo quan niệm từ xưa của người Hà Nhì, bất cứ ai đi đâu, làm gì cũng phải có trời đất phù hộ thì mới thành đạt, nên đầu năm mới là phải cúng trời đất, cầu mong phù hộ cho cả năm an lành.
Tết cổ truyền của người Hà Nhì ngày nay còn được chính quyền các cấp quan tâm đến chúc mừng, chung vui và tạo điều kiện phát triển. Sự kết hợp giữa cái cũ và cái mới đã làm cho ngày tết của người Hà Nhì thêm phần phong phú, đa dạng hơn mà vẫn giữ được những nét cổ truyền từ ngàn đời nay.
Được tham gia trải nghiệm tết cổ truyền của đồng bào Hà Nhì trong chuyến du lịch Điện Biên của mình, hẳn du khách sẽ nhớ mãi những khoảnh khắc khó quên đó. Hãy tham khảo các tour du lịch Điện Biên hấp dẫn của chúng tôi và liên hệ ngay với BDATrip nhé. Với dịch vụ chuyên nghiệp cùng đội ngũ nhân viên tận tâm, chúng tôi sẽ hỗ trợ bạn đặt xe, vé máy bay thuận tiện và giá tốt nhất, hỗ trợ xin cấp Vietnam visa cho khách nước ngoài và tìm những khách sạn chất lượng tốt nhất.
