Lễ hội Đền Cổ Loa là một trong những lễ hội truyền thống lâu đời và quan trọng của văn hóa Việt Nam. Sự kiện này không chỉ là dịp để tưởng nhớ công ơn của vị vua mà còn là cơ hội để cộng đồng cùng nhau gìn giữ và phát huy những giá trị văn hóa truyền thống. Cùng BDATrip khám phá ngay lễ hội hấp dẫn này nhé!
Đền Cổ Loa, hay còn được biết đến với tên gọi Thành Cổ Loa, là một trong những điểm tham quan lịch sử nổi tiếng tại Hà Nội. Được xây dựng dưới thời vua An Dương Vương, nơi đây gắn liền với nhiều truyền thuyết ly kỳ và bi tráng của một giai đoạn lịch sử hào hùng của dân tộc. Đền Cổ Loa lưu giữ vô vàn giá trị lịch sử quý báu từ thời vua An Dương Vương để lại.
Theo truyền thuyết, ngày mùng 6 tháng Giêng là ngày vua An Dương Vương lên ngôi và ba ngày sau, vào mùng 9, vua đã tổ chức một buổi lễ lớn để khao quân. Từ đó, người dân đã tổ chức lễ hội đền Cổ Loa để kỷ niệm sự kiện này, và lễ hội này vẫn được duy trì đến ngày nay.
Đền Cổ Loa không chỉ là một chứng tích lịch sử mà còn kể lại một câu chuyện buồn về sự mất cảnh giác trong một khoảnh khắc quan trọng. Nàng công chúa vì quá tin tưởng chồng mà đã để đất nước rơi vào tay giặc, để lại một bài học xương máu về sự cảnh giác. Tuy nhiên, qua thời gian, đền Cổ Loa vẫn là niềm tự hào của dân tộc ta.
Lễ hội đền Cổ Loa mang ý nghĩa giáo dục sâu sắc, nhắc nhở mọi người về truyền thống "uống nước nhớ nguồn" và bảo tồn những di sản văn hóa quý báu. Đây là một lễ hội lớn mà bạn không nên bỏ lỡ khi khám phá Hà Nội.
Mỗi năm, sau dịp Tết cổ truyền, vào ngày mùng 6 tháng Giêng, người dân tại vùng Bát Xã (gồm Đài Bi, Sàn Dã, Cầu Cả, Mạch Tràng, Văn Thượng, Thư Cưu, Cổ Loa, Xép) lại rộn ràng chuẩn bị lễ vật để tổ chức Lễ hội Đền Cổ Loa. Lễ hội kéo dài từ sáng sớm ngày mùng 6 Tết đến hết ngày 18 tháng Giêng, mang đến một không gian lễ hội đầy sắc màu và truyền thống.
Đền Cổ Loa nằm tại huyện Đông Anh, Hà Nội, cách trung tâm thành phố khoảng 17 km về phía Tây Bắc, là một địa điểm dễ dàng tiếp cận cho du khách. Mỗi mùa lễ hội, nơi đây lại thu hút hàng ngàn du khách đến tham dự, không chỉ để chiêm bái và cầu nguyện mà còn để khám phá và hòa mình vào nét đẹp văn hóa truyền thống của dân tộc.
Lễ hội Đền Cổ Loa bắt đầu từ sáng sớm ngày mùng 6 tháng Giêng âm lịch, nhưng thực tế, công tác chuẩn bị đã được bắt đầu từ ngày 14 tháng Chạp của năm trước. Người dân địa phương đã sửa sang và dọn dẹp đền thờ để đảm bảo mọi thứ thật trang trọng. Những người được chọn khiêng kiệu phải được lựa chọn kỹ lưỡng và tuân theo chế độ chay tịnh từ trước đó. Người hành lễ cũng phải giữ sự thanh khiết, bịt miệng bằng vải đỏ trong lúc mặc áo phong bao cho thần.
Vào sáng ngày mùng 6, một đoàn người trong lễ phục trang trọng, cầm cờ quạt, tàn lọng đình, dẫn đầu là chủ lễ mặc áo thụng xanh, đội mũ tế, đến nhà ông diễn văn để rước bản văn ra đền. Đám rước diễn ra một cách nghiêm trang và lộng lẫy. Khắp đường phố ngập tràn cờ quạt, kiệu người khiêng, tạo nên một khung cảnh đẹp sáng bừng một góc trời xuân với sắc đỏ rực rỡ. Khi đám rước của 8 làng trong cụm Bát Xã đến đầu làng Cổ Loa, có người ra nghênh đón và đưa vào đền Thượng.
Ngoài đền, hai ngựa hồng và ngựa bạch bằng gỗ đứng hầu hai bên, dọc hai bên lối vào được trang trí bằng cờ quạt và các bộ vũ khí thờ cúng. Trước hương án, các loại vũ khí như cung, tên, kiếm, nỏ được bày biện, trải một hàng chiếu để làm chỗ cúng vái thần. Cuộc tế được thực hiện trong không gian trầm hùng của nhạc phường bát âm. Sau khi cuộc tế kết thúc, người dân mới được vào làm lễ.
Lễ rước thần trong lễ hội Đền Cổ Loa mở đầu bằng đoàn cờ quạt dẫn lối, tiếp theo là long đình và các lộ lộ bát bửu. Ngay sau đó, phường bát âm tạo nên không khí trầm hùng với tiếng đàn sáo vang vọng. Các quan mặc áo phụng, đội mũ tế, tay cầm vũ khí của nhà vua, tiến bước theo sau. Tiếp đến là các chức sắc và trai đinh trong làng, cẩn thận khiêng long đình với bài vị của vua. Từng kiệu của Bát Xã tiến bước một cách thận trọng và chậm rãi, trong không gian tràn ngập tiếng nhạc rộn ràng.
Đoàn rước bắt đầu từ đền Thượng, vòng quanh giếng Ngọc, rồi theo con đường chân thành Nội đến đình Ngự Triều. Sau mỗi kiệu là bốn trai đinh cầm cờ đại, vừa đi vừa múa, tạo nên một cảnh tượng vừa uy nghiêm vừa sống động. Khi đến ngã tư cửa điếm làng Cổ Loa, các kiệu lần lượt quay về làng mình, riêng kiệu làng Cổ Loa quay lại đình Ngự Triều để tiếp tục lễ thần.
Khi phần lễ chính kết thúc, người dân chuyển sang tham gia phần hội, nơi không khí trở nên sôi động và vui tươi hơn. Lễ rước thần là một phần không thể thiếu, góp phần làm nên vẻ đẹp truyền thống và long trọng của lễ hội Đền Cổ Loa.
Lễ hội Đền Cổ Loa không chỉ nổi tiếng với các nghi lễ trang trọng mà còn hấp dẫn du khách bởi những hoạt động nghệ thuật đặc sắc. Nổi bật nhất là màn múa rối nước và hát quan họ tại Giếng Ngọc, nơi người dân trong làng cùng nhau biểu diễn. Những người biết hát chia thành các nhóm nam, nữ, đi trên thuyền rồng hát đối đáp qua lại. Điều đặc biệt là các liền anh, liền chị hát quan họ mà không cần nhạc đệm, mang đến cảm giác gần gũi, tự nhiên và đầy thân thiện.
Ngoài ra, du khách còn có cơ hội xem vở tuồng về câu chuyện Mỵ Châu và Trọng Thủy. Dù đã quen thuộc với người dân Việt Nam, vở tuồng này được diễn lại như một lời nhắc nhở về sự cảnh giác, tránh lặp lại bi kịch đáng thương và đáng trách như nàng Mỵ Châu.
Đoàn rước trong lễ hội di chuyển từ đền Thượng, vòng quanh giếng Ngọc, rồi theo con đường chân thành Nội đến đình Ngự Triều. Sau mỗi kiệu là bốn trai đinh cầm cờ đại, vừa đi vừa múa, tạo nên một cảnh tượng sống động và đầy màu sắc. Khi đến ngã tư cửa điếm làng Cổ Loa, các kiệu lần lượt quay về làng mình, riêng kiệu làng Cổ Loa quay lại đình Ngự Triều để tiếp tục lễ thần.
Khi phần lễ chính kết thúc, không khí lễ hội trở nên sôi động hơn với các hoạt động vui chơi và biểu diễn nghệ thuật. Đây là dịp để người dân và du khách hòa mình vào nét đẹp văn hóa truyền thống, trải nghiệm và gìn giữ những giá trị văn hóa của dân tộc.
Trong phần hội của lễ hội Đền Cổ Loa, không gian tràn ngập những trò chơi dân gian, mang lại cho du khách cảm giác như được trở về với không khí xưa và các tích cổ. Đối với người dân làng, lễ hội này không chỉ mang lại niềm vui mà còn là dịp để khởi đầu một năm mới đầy phấn khởi.
Nhiều trò chơi được tổ chức, nhưng nổi bật và thu hút sự tham gia đông đảo nhất phải kể đến cờ người, đấu vật và bắn nỏ. Trò chơi cờ người không chỉ mang tính giải trí mà còn đòi hỏi sự trí tuệ, thể hiện nét đẹp bản sắc dân tộc. Thành phần tham gia gồm 16 nam và 16 nữ, chia thành hai đội đấu với nhau trong không khí náo nhiệt, tiếng trống liên hồi và cờ lọng phấp phới.
Đấu vật cũng là một trò chơi gây hứng thú cho du khách. Trò chơi này giữ được nét truyền thống qua nhiều thời kỳ, luôn là một phần không thể thiếu của lễ hội. Từ xa xưa, khi người dân chủ yếu làm nông, đấu vật đã trở thành môn thể thao rèn luyện sức mạnh và lòng dũng cảm để bảo vệ làng quê. Các đô vật lên sàn trong tiếng reo hò cổ vũ, tiếng trống dồn dập. Họ cởi trần, đóng khố, sau màn khua chân múa tay đầy kỹ thuật là những pha vật đối thủ ngoạn mục để giành chiến thắng.
Trong số các trò chơi, bắn nỏ luôn là điểm nhấn thu hút. Nỏ, gắn liền với truyền thuyết thành Cổ Loa, là vũ khí mà ai cũng muốn thử sức để chinh phục “nỏ thần”. Dù nhỏ bé và đơn giản, nhưng việc bắn trúng mục tiêu không hề dễ dàng, đòi hỏi sự tập luyện và kỹ năng cao. Việc chinh phục nỏ thần trở thành một thử thách hấp dẫn cho mọi người.
Trong những ngày lễ hội Đền Cổ Loa, khung cảnh trở nên nhộn nhịp với sự tụ hội của người dân quanh vùng và du khách thập phương, tạo nên một bức tranh mùa xuân đầy sức sống và ý nghĩa. Bạn đã có kế hoạch du xuân năm nay chưa?
Một số địa điểm du lịch Hà Nội hấp dẫn:
