Đền Vua Đinh và Đền Vua Lê tại Cố đô Hoa Lư, Ninh Bình, là những điểm đến tuyệt vời để khám phá di sản lịch sử sâu sắc của Việt Nam từ thế kỷ 10. Nơi đây không chỉ thờ Vua Đinh và gia đình ông mà còn các tướng lĩnh vĩ đại, là một trong những di tích duy nhất ở Việt Nam ghi dấu triều đại này. Cùng BDATrip khám phá và tìm hiểu những câu chuyện lịch sử đầy ý nghĩa tại vùng đất cố đô giàu truyền thống này.
Nằm tại xã Trường Yên, huyện Hoa Lư, Ninh Bình, quần thể di tích cố đô Hoa Lư là một bảo tàng lịch sử sống động, được bảo vệ đặc biệt là di tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia. Với diện tích 5ha, đây là nơi lưu giữ những công trình văn hóa quan trọng của ba triều đại Đinh, Tiền Lê và Lý, trải qua hơn 1000 năm lịch sử.
Đền thờ Vua Đinh Tiên Hoàng và Vua Lê, hai công trình tiêu biểu, tọa lạc tại làng Yên Thượng, phía Đông núi Mã Yên. Đặc biệt, lăng mộ Vua Đinh Tiên Hoàng được xây dựng trên đỉnh Mã Yên Sơn, với vị trí đặc biệt nhìn xuống vùng đất hình võng như yên ngựa, phản ánh vai trò quan trọng của ông trong việc dẹp loạn và bảo vệ đất nước.
Theo truyền thống, đền Vua Đinh và Vua Lê được xây dựng trên nền của cung điện cũ. Khi dời đô từ Hoa Lư đến Thăng Long (Hà Nội ngày nay), nhà Lý đã để lại di tích này để nhân dân tưởng nhớ hai vị anh hùng dân tộc, Định Bộ Lĩnh và Lê Hoàn. Ban đầu, các đền này hướng về phía Bắc nhìn ra núi Hồ và núi Chẽ. Tuy nhiên, đến đầu thế kỷ XVII, sau khi nhà Mạc được thay thế bằng nhà Lê vào năm 1600, quận công Bùi Thời Trung đã tái xây dựng chúng theo hướng Đông. Năm 1606, một tấm bia được khắc để ghi lại sự kiện này. Cuối cùng, vào năm 1898, cụ Bá Kếnh, tức Dương Đức Vĩnh, đã phối hợp cùng cộng đồng làng Trường Yên Thượng để tu sửa đền Vua Đinh, nâng nền và thêm ngưỡng cửa bằng đá cô bồng, mang lại diện mạo hiện tại của đền.
Đền Vua Đinh Tiên Hoàng được xem là một công trình kiến trúc và di tích lịch sử quan trọng, được xây dựng trên nền của chính điện Kinh đô Hoa Lư cũ. Đền này là nơi thờ cúng Vua Đinh Tiên Hoàng cùng các hoàng tử của ngài. Cấu trúc của đền phản ánh một phong cách độc đáo, kết hợp hài hòa giữa yếu tố truyền thống và đổi mới với phần nội thất theo hình chữ "Công" (hán tự) và kiến trúc bên ngoài theo hình chữ "Quốc". Lối đi trong đền được thiết kế theo hình chữ Vương, tạo nên một trật tự đối xứng mạch lạc theo trục chính.
Được công nhận là di tích cấp quốc gia đặc biệt vào năm 2012, đền Vua Đinh không chỉ là một biểu tượng kiến trúc mà còn là nơi ghi dấu sự kiện lịch sử quan trọng. Vua Đinh Tiên Hoàng, sau khi thống nhất được các sứ quân, đã chọn nơi này làm thủ đô, nhằm tận dụng lợi thế của địa hình núi non, thuận tiện cho việc phòng thủ trước nguy cơ xâm lược từ phương Bắc. Tragically, vào năm 979, vua và hoàng tử Đinh Liễn bị ám sát bởi Đỗ Thích. Nghi thức triều đình sau đó đã phong thánh và thiết lập đền thờ ngay tại quê hương của họ, một truyền thống được duy trì từ xa xưa.
Ngôi đền còn lưu giữ nhiều tư liệu quý giá ca ngợi trí tuệ và sức mạnh của Vua Đinh Tiên Hoàng trong việc đoàn kết và xây dựng quốc gia. Các truyền thuyết về tuổi thơ của ông và các vị tướng như Nguyễn Bặc, Đinh Điền cũng góp phần làm phong phú thêm câu chuyện về đền.
Vào qua cổng Ngọ môn, khách sẽ được chào đón bởi ba gian lợp ngói, trên vòm cửa có hình hai chú lân vờn mây, tượng trưng cho sự mạnh mẽ và oai phong. Bên trong, sân chính trang trí một sập đá long sàng, flanked bởi hai tượng nghê đá xanh, tỏa ra vẻ uy nghiêm và nghệ thuật tinh xảo. Mỗi tượng nghê được chạm khắc với dáng vẻ hùng dũng, thể hiện sức mạnh và tinh thần bất khuất.
Bước vào khu vực Nghi môn nội, kiến trúc ba hàng chân cột là minh chứng cho kỹ thuật xây dựng tiên tiến nhất của thời đại. Nhà khải thánh thờ cha mẹ Vua Đinh ở bên phải và nhà Vọng dành cho nghi lễ ở bên trái tạo thành không gian linh thiêng, trong khi khu vườn hoa giữa làm điểm nhấn với hình chữ Quốc, đặc trưng cho phần kiến trúc bên ngoài.
Đền chính bao gồm ba toà: Bái Đường, Thiên Hương và Thượng Điện. Mỗi toà mang một không gian thiêng liêng, sâu lắng với kiến trúc đặc trưng được bao bọc xung quanh, tạo nên một thâm cung bí ẩn. Kết hợp cùng các đồ thờ và các tượng phu, nơi đây không chỉ là điểm đến tâm linh mà còn là minh chứng cho nghệ thuật điêu khắc phát triển mạnh mẽ của thời hậu Lê, thể hiện qua các tác phẩm điêu khắc rồng đa dạng, sinh động.
Cách không xa Đền Vua Đinh Tiên Hoàng khoảng 300 mét, Đền Vua Lê - nơi thờ phụng Vua Lê Đại Hành nằm yên ắng trong làng Trường Yên Hạ, xã Trường Yên. Được người dân địa phương gọi là Đền Hạ, đền được xây dựng trên nền của cung điện Hoa Lư cũ và hướng về phía Đông, lấy núi Đèn làm điểm tựa, bao quanh bởi dãy núi Đìa.
Trong khu vực bái đường, tấm biển mạ vàng rực rỡ ghi dòng chữ “Trường Xuân linh tích,” mang ý nghĩa “Dấu tích của điện Trường Xuân,” thể hiện sự vĩ đại của ngôi đền qua nhiều thế kỷ. Tại gian phải, một tấm biển khắc chữ “Dương thần vũ” cùng đôi câu đối sâu sắc: “Thần vũ thiếp tứ lân, thịnh Tống cường Chiêm thủ nhật. Tinh linh tồn thiên cổ, long giang mã trúc chi gian” truyền tải thông điệp về tầm quan trọng lịch sử và văn hóa của đền thờ, ca ngợi sức mạnh và ảnh hưởng thần thoại của các vị vua.
Cả Đền Vua Đinh và Đền Vua Lê đều là những kiệt tác nghệ thuật chạm khắc gỗ của thế kỷ 17, phản ánh trình độ điêu luyện và tinh xảo của nghề thủ công truyền thống. Hai ngôi đền không chỉ là biểu tượng của sự tôn kính mà còn là lời tri ân sâu sắc của người dân Việt Nam, đặc biệt là người Ninh Bình, đối với công lao to lớn của hai vị vua trong việc xây dựng và phát triển đất nước.
Lễ hội Đền Vua Đinh và Vua Lê, hay còn gọi là Lễ hội Trường Yên, được tổ chức hằng năm tại Cố đô Hoa Lư, từ ngày 8 đến 10 tháng 3 âm lịch. Lễ hội thu hút đông đảo du khách trong và ngoài nước, tạo không khí xuân vui tươi và ý nghĩa. Đây là dịp tôn vinh cuộc đời và thành tựu của Vua Đinh Tiên Hoàng, đồng thời tri ân công lao của ông trong việc đoàn kết các sứ quân, thống nhất đất nước và xây dựng nền tảng cho nhà nước quân chủ tập trung đầu tiên của Việt Nam.
Mặc dù không được tôn tạo nhiều như Đền Vua Đinh, Đền Vua Lê vẫn giữ được nhiều chi tiết điêu khắc gỗ thời hậu Lê, thể hiện sự giản dị nhưng sâu sắc. Các mảng chạm trổ tại gian bái đường là những tác phẩm nghệ thuật tinh xảo, lưu giữ vẻ đẹp văn hóa của một thời kỳ lịch sử huy hoàng.
Nếu khởi hành từ thành phố Hồ Chí Minh, máy bay là phương án hợp lý nhất. Bạn sẽ hạ cánh tại sân bay Nội Bài, sau đó có thể di chuyển tới Ninh Bình bằng xe limousine hoặc thuê xe riêng. Quãng đường khoảng 100km này sẽ mất khoảng 2 giờ di chuyển.
Nếu bạn đang ở Hà Nội và muốn đến Ninh Bình, có một số phương tiện di chuyển tiện lợi:
Tàu hoả: Giá vé từ 90,000 đến 200,000 đồng tùy loại ghế. Có hai chuyến mỗi ngày (6:30 sáng và 19:20 tối). Sau khi đến Ga Ninh Bình, bạn có thể tiếp tục đi taxi, xe máy, hoặc xe ôm đến Cố đô Hoa Lư.
Xe khách: Vé khoảng 80,000 đồng, thời gian di chuyển khoảng 2,5 giờ. Xe xuất phát từ bến xe Giáp Bát và chạy thẳng đến Ninh Bình, rất thuận tiện cho việc di chuyển.
Xe máy: Đi theo quốc lộ 1A cũ, qua Thường Tín và thành phố Phủ Lý. Dùng Google Maps để dễ dàng đến Ninh Bình, sau đó chỉ cần thêm 7km nữa là tới đền Vua Đinh và Vua Lê.
Xe limousine: Dịch vụ cao cấp với giá vé từ 250,000 đến 350,000 đồng. Xe đón và trả khách tận nơi, mang đến sự thoải mái và tiện lợi.
Khi tham quan Đền Vua Đinh, Đền Vua Lê và Đền Vua Đinh Tiên Hoàng, những địa điểm linh thiêng và mang đậm giá trị lịch sử, BDATrip xin gửi đến bạn một số lưu ý để chuyến tham quan thêm phần trang nghiêm và ý nghĩa:
Trang phục: Hãy chọn trang phục lịch sự, kín đáo, tránh ăn mặc hở hang để tôn trọng không gian thờ tự.
Hành vi: Di chuyển nhẹ nhàng, nói khẽ và giữ trật tự. Khi thắp hương, thể hiện sự thành kính đối với các vị vua và tiền nhân.
Vệ sinh môi trường: Hãy vứt rác đúng nơi quy định để bảo vệ cảnh quan và không gian thanh tịnh của đền.
Tuân thủ quy định: Nếu tham quan theo nhóm, hãy chú ý lắng nghe và làm theo hướng dẫn của ban quản lý hoặc hướng dẫn viên để hiểu rõ quy tắc tham quan.
Tìm hiểu thêm: Đừng ngần ngại trò chuyện với các cụ trong ban quản lý di tích để khám phá thêm về lịch sử, văn hóa và kiến trúc của di tích.
Chuẩn bị bản đồ: Nếu bạn tham quan một mình, đừng quên mang theo bản đồ để dễ dàng định hướng và không bỏ sót những điểm tham quan quan trọng.
Khám phá Đền Vua Đinh và Đền Vua Lê không chỉ là chuyến du lịch mà còn là dịp để bạn hiểu sâu hơn về di sản văn hóa và lịch sử của dân tộc. Hãy chuẩn bị kỹ càng để có một chuyến đi đầy ý nghĩa tại Ninh Bình, mảnh đất giàu truyền thống lịch sử.
Một số địa điểm du lịch hấp dẫn tại Ninh Bình:
