Chùa Hương, được biết đến như "vùng đất linh thiêng," không chỉ nổi bật với vẻ đẹp tự nhiên tuyệt mỹ mà còn với những công trình kiến trúc đền chùa độc đáo. Cùng BDATrip ghé thăm địa chỉ du lịch tâm linh hấp dẫn này nhé!
Chùa Hương, hay còn được gọi là chùa Hương Tích, nằm ven sông Đáy tại xã Hương Sơn, huyện Mỹ Đức, cách trung tâm thành phố Hà Nội khoảng 55km.
Để đến chùa Hương từ Hà Nội, bạn có nhiều lựa chọn phương tiện di chuyển:
- Xe buýt: Bạn có thể chọn tuyến xe buýt số 103 từ Bến xe Mỹ Đình đến chùa Hương và ngược lại. Xe hoạt động từ 5:00 sáng đến 20:00 tối hàng ngày với tần suất 15 phút/chuyến. Giá vé là 9.000 VNĐ/vé một chiều/người. Tuy nhiên, việc di chuyển bằng xe buýt có thể mất nhiều thời gian, đặc biệt trong giờ cao điểm và có thể khó khăn trong việc tìm chỗ ngồi.
- Xe máy: Đi xe máy sẽ mang lại cho bạn sự linh hoạt và thoải mái, cho phép bạn dễ dàng thay đổi lộ trình và dừng chân tại các điểm tham quan khác trên đường đi.
- Thuê xe riêng: Nếu bạn đi cùng nhóm đông người hoặc gia đình, việc thuê xe ô tô có tài xế riêng là lựa chọn lý tưởng, mang lại sự thuận tiện và thoải mái.
Tuy nhiên, bạn không thể lái xe thẳng đến chùa Hương. Thay vào đó, bạn cần mua vé thuyền tại cổng vào, sau đó lên thuyền ở bến Đục và đi xuôi theo Suối Yến để đến các điểm tham quan chính của chùa. Hành trình trên thuyền dài khoảng 4km và mất từ 45 phút đến 1 giờ để đến chùa từ bến thuyền.
Vào khoảng cuối thế kỷ 17, ngôi chùa được khởi công xây dựng. Tuy nhiên, trong cuộc kháng chiến chống Pháp năm 1947, chùa đã chịu sự tàn phá nặng nề. Sau đó, nhờ sự chỉ đạo và hướng dẫn của cố hòa thượng Thích Thanh Chân, hòa thượng Thích Viên Thành đã tiến hành phục dựng lại chùa vào năm 1988.
Mỗi đền, chùa trong quần thể này đều có tín ngưỡng thờ cúng riêng biệt:
- Động Hương Tích: Nơi đây thờ tượng Phật Bà Quan Âm bằng đá xanh, được chế tác vào thời Tây Sơn, niên hiệu Cảnh Thịnh năm thứ 2 (1793).
- Đền Trình: Thờ thần tướng Quan Tư Mã Hùng Lang, người đã có công đánh giặc ngoại xâm và phò trợ vua Hùng Vương thứ VI.
- Đền Cửa Võng (đền Vân Song): Được dành để thờ bà Chúa rừng với danh hiệu Thượng Ngàn Vân Hương công chúa Lê Mai Thánh Mẫu.
- Chùa Thiên Trù (chùa Trò), chùa Ngoài: Đây là một thiền viện lớn, nơi các nhà tu hành Phật giáo tu tập, lưu giữ các tài liệu kinh, luật, luận.
- Các công trình khác: Bao gồm Chùa Bắc Đài, đình Quân, chùa Cả, và chùa Tuyết Sơn, nơi thờ ngũ hổ và tín ngưỡng cá thần.
Chùa Hương gắn liền với tín ngưỡng dân gian thờ Phật Bà Quan Âm. Truyền thuyết kể rằng tại vùng đất linh thiêng này, công chúa Diệu Thiện, còn gọi là Bà Chúa Ba, đã nghe theo tiếng gọi của Quán Thế Âm Bồ Tát, tu hành 9 năm và cuối cùng đạt đến cảnh giới Phật vào đúng ngày Phật đản (19 tháng 2 âm lịch).
Vào tháng 3 năm Canh Dần (1770), chúa Trịnh Sâm đã đến viếng động Hương Tích để thắp hương và ngắm cảnh. Ông đã cho khắc dòng chữ "Nam thiên đệ nhất động" (Động đẹp nhất trời Nam) lên tảng đá ngoài cửa động.
Chúa Trịnh Sâm được coi là người đã góp phần biến động Hương Tích thành một di tích lịch sử vĩ đại và đặt nền móng cho sự phát triển của lễ hội chùa Hương. Kể từ khi chúa Trịnh Sâm ghé thăm, mỗi khi xuân đến, du khách từ khắp nơi lại đổ về chùa Hương để dâng hương và thưởng ngoạn phong cảnh nên thơ, hữu tình của nơi đây.
Ngày trước, lễ hội chùa Hương thường diễn ra sau lễ khai sơn của làng Yên Vỹ vào ngày 6 tháng Giêng âm lịch. Đến nay, lễ hội chùa Hương vẫn được tổ chức hàng năm vào ngày này, thu hút đông đảo du khách và Phật tử.
Bạn có thể ghé thăm chùa Hương vào bất kỳ thời điểm nào trong năm, bởi mỗi mùa đều mang lại những nét đẹp và trải nghiệm riêng:
- Tháng 1 đến tháng 4: Đây là mùa hành hương đầu năm, chùa Hương thường rất đông đúc và nhộn nhịp. Tuy nhiên, đây cũng là dịp để bạn hòa mình vào không khí lễ hội sôi động, đầy sắc màu và văn hóa.
- Tháng 5 đến tháng 9: Là thời gian hoa gạo hai bên bờ suối Yến nở rộ, tạo nên một khung cảnh tuyệt đẹp. Nếu đến chùa Hương trong khoảng thời gian này, bạn sẽ được chiêm ngưỡng vẻ đẹp rực rỡ của thiên nhiên với những tán hoa gạo đỏ thắm.
- Tháng 10 đến tháng 12: Đây là mùa của hoa súng và cánh đồng lau trắng. Khi đến chùa Hương vào thời gian này, bạn sẽ được tận hưởng khung cảnh lãng mạn với những bông hoa súng nổi trên mặt nước suối Yến và những cánh đồng lau trắng thơ mộng xung quanh.
Chùa Hương mở cửa đón khách từ 6:00 sáng đến 18:00 chiều hàng ngày. Để tận hưởng bầu không khí trong lành buổi sáng, bạn nên khởi hành từ Hà Nội sớm để đến bến thuyền kịp giờ.
Giá vé tham quan chùa Hương bao gồm vé tham quan thắng cảnh với mức giá 80.000 VNĐ/người và vé đò với giá 50.000 VNĐ/người.
Một số lưu ý:
- Giá vé trên áp dụng cho tuyến tham quan từ Đền Trình - chùa Thiên Trù - động Hương Tích, khởi hành từ bến Đục.
- Vé đò cho tuyến Tuyết Sơn, Long Vân là 35.000 VNĐ/người.
- Các trường hợp đặc biệt như thương binh hạng đặc biệt và trẻ em dưới 1,1m hoặc dưới 10 tuổi sẽ được miễn phí vé tham quan.
Giá vé cáp treo:
- Người lớn: 150.000 VNĐ/vé một chiều và 220.000 VNĐ/vé khứ hồi.
- Trẻ em dưới 1,2m: 100.000 VNĐ/vé một chiều và 150.000 VNĐ/vé khứ hồi.
Dưới đây là những điểm tham quan nổi bật mà bạn nên ghé thăm khi đến chùa Hương, một trong những ngôi chùa nổi tiếng nhất ở miền Bắc:
- Bến Đục chùa Hương: Điểm khởi hành của hành trình khám phá chùa Hương bắt đầu tại bến Đục. Từ Hà Nội, bạn sẽ mất khoảng hơn 2 giờ đồng hồ để đến đây. Nhiều du khách yêu thích việc đi thuyền trên Suối Yến Vĩ từ bến Đục, bởi nó không chỉ mang lại trải nghiệm độc đáo mà còn là nguồn cảm hứng cho nhiều tác phẩm thơ ca lãng mạn.
- Suối Yến chùa Hương: Khi đi thuyền trên Suối Yến, bạn sẽ được chiêm ngưỡng cánh đồng lúa xanh tươi cùng những dãy núi đá vôi hiểm trở kéo dài đến chân núi Hương. Từ trên thuyền, bạn có thể dễ dàng nhìn thấy núi Phượng Hoàng và núi Đôi Chèo có hình dáng giống một con trăn Ấn Độ. Bên phải là núi Ngũ Nhạc và đền Trình, nơi du khách thường dừng chân để thắp hương cầu nguyện.
- Đền Trình chùa Hương: Còn gọi là Đền Thượng Quan, đền Trình nằm cách bến Đục khoảng 300m và là điểm dừng chân đầu tiên trên đường đến chùa Hương. Đền được xây dựng dưới chân núi Ngũ Nhạc và đã bị phá hủy trong chiến tranh chống Pháp vào thế kỷ 20, sau đó được phục dựng lại vào năm 1992.
- Động Long Vân: Từ bến Long Vân, bạn cần leo lên độ cao khoảng 150m để đến chùa Long Vân, rồi đi qua một đoạn eo núi để tới động Long Vân. Động có không gian rộng rãi, thoáng mát, là nơi lý tưởng để nghỉ ngơi và chiêm ngưỡng thiên nhiên.
- Động Tuyết Sơn: Mặc dù động nằm giữa núi, đường đến đây khá dễ dàng. Động Tuyết Sơn nổi bật với những nhũ đá độc đáo, gây ấn tượng mạnh mẽ với du khách.
- Động Hương Tích: Động Hương Tích là điểm đến quan trọng nhất trong quần thể chùa Hương, nơi có "Chùa Trong" hay còn gọi là chùa Hương. Nhìn từ xa, động giống như một con rồng đang mở miệng, và trên tường động còn khắc dòng chữ cổ "Nam Thiên Đệ Nhất Động" từ năm 1770. Bên trong chùa, bạn sẽ thấy nhiều bức tượng Phật, Quán Thế Âm và các vị thần Phật khác được chạm khắc từ đá xanh, trong đó tượng Phật Bà Quan Âm là ấn tượng nhất. Động còn có nhiều nhũ đá tự nhiên, và nhiều người tin rằng việc sờ vào nhũ đá sẽ mang lại may mắn. Du khách có thể lựa chọn leo núi hoặc đi cáp treo để đến đây.
- Chùa Thiên Trù: Sau khi thuyền cập bến, chùa Thiên Trù là điểm đến đầu tiên. Còn được gọi là chùa Ngoài hay Bếp Trời, đây là một trong những điểm quan trọng trong khu phức hợp chùa Hương và cũng là nơi diễn ra lễ khai mạc của lễ hội chùa Hương. Ngoài giá trị tôn giáo, chùa Thiên Trù còn có Bảo tháp Viên Công, nơi an táng thiền sư Viên Quang, người sáng lập ngôi chùa.
- Chùa Bảo Đài: Chùa nằm ngay dưới chân núi, được thiết kế theo phong cách kiến trúc đặc trưng của nhà Nguyễn.
- Chùa Giải Oan: Nằm trên đường đến động Hương Tích, chùa Giải Oan cách khoảng 2,5km trên núi Long Tuyền. Chùa mang vẻ đẹp cổ kính, yên bình.
- Chùa Thanh Sơn: Chùa Thanh Sơn có cửa vào từ cả hai phía sông và núi, tạo nên một khung cảnh thiên nhiên hùng vĩ. Đây là một trong những ngôi chùa tiêu biểu cho tín ngưỡng Việt Nam.
- Hang Sũng Sàm: Hang Sũng Sàm nằm ở độ cao khoảng 100m, với chiều rộng trung bình 15m và cửa hang hướng về phía Tây Nam, là một điểm đến thú vị cho du khách yêu thích khám phá.
Lễ hội chùa Hương là một trong những sự kiện tôn giáo quan trọng nhất ở miền Bắc Việt Nam sau dịp Tết Nguyên Đán, thu hút hàng triệu tín đồ Phật giáo và du khách từ khắp nơi. Đây cũng là lễ hội dài nhất ở Việt Nam, diễn ra từ mùng 6 tháng Giêng âm lịch đến mùng 6 tháng 3 âm lịch, với các hoạt động lễ hội chính diễn ra từ ngày 15 đến ngày 20 tháng 2 theo âm lịch.
Trong suốt thời gian diễn ra lễ hội, dòng người hành hương đổ về chùa Hương với hy vọng cầu mong một năm mới an lành, thịnh vượng. Mọi người tham gia lễ hội đều cố gắng vượt qua những chặng đường gian nan để đến được Động Hương Tích, mang theo niềm tin sâu sắc rằng các vị thần sẽ cảm nhận được lòng thành kính của họ và ban phước lành cho những ước nguyện chân thành của họ trở thành hiện thực.
Khi bạn đến thăm chùa Hương, đừng quên ghé qua nhà hàng Mai Lâm để thưởng thức những món ăn ngon và đặc trưng của vùng này. Bên cạnh đó, dọc đường từ bến đò đến động Thiên Trù, có nhiều quán ăn khác nhau để bạn thoải mái lựa chọn theo sở thích và khẩu vị của mình.
Một số đặc sản chùa Hương mà bạn có thể mua về làm quà cho người thân, bạn bè, và đồng nghiệp:
- Rau sắng: Rau sắng thường được dùng để nấu canh với cá hoặc thịt, nhưng giá thành khá cao vì đây là loại rau khó trồng.
- Mơ chùa Hương: Được trồng nhiều trên các sườn núi và thung lũng, mơ chùa Hương có quả nhỏ, màu vàng hoặc đỏ hồng, với lớp lông tơ phủ bên ngoài. Loại mơ này có vị chua nhẹ, thích hợp để làm thức uống giải nhiệt trong những ngày hè nóng bức.
- Chè lam: Chè lam là một loại bánh nổi tiếng, được xem là đặc sản của Hà Nội, với vị dẻo thơm và cay cay của gừng, tạo nên một hương vị độc đáo và hấp dẫn.
- Bánh củ mài: Loại bánh này có vị ngọt dịu, thường được đóng gói nhỏ gọn, rất tiện lợi để mua về làm quà.
Chuyến đi cáp treo đến cổng vào Động Hương Tích chỉ kéo dài khoảng 10 - 15 phút, nhưng đủ để bạn có thể ngắm nhìn toàn cảnh vẻ đẹp lãng mạn của vùng núi rừng bên dưới. Từ cabin, bạn sẽ thấy được sự hùng vĩ của rừng xanh trải dài, xen lẫn với những ngôi chùa và đình đẹp như tranh vẽ dọc theo lối đi.
Nếu bạn muốn kết hợp giữa việc tránh mệt mỏi và tận hưởng nhiều trải nghiệm hơn, hãy cân nhắc việc mua vé cáp treo một chiều để lên núi, sau đó thả bộ xuống núi để khám phá thêm cảnh quan tự nhiên.
Để chuyến hành hương của bạn diễn ra suôn sẻ, dưới đây là một số điều quan trọng bạn cần lưu ý:
- Khi viếng thăm chùa, hãy mặc trang phục lịch sự, kín đáo để thể hiện sự tôn trọng với không gian linh thiêng.
- Mang giày thể thao sẽ giúp bạn di chuyển thuận tiện hơn.
- Khi vào các điện thờ, hãy chọn lối đi từ cửa bên thay vì cửa chính giữa, và nên bước qua bậu cửa thay vì dẫm lên nó.
- Hạn chế việc thắp nhang, chỉ cần thắp một nén tại lư hương bên ngoài.
- Tránh mua hoặc sử dụng các sản phẩm từ thú rừng, vì chúng có thể là hàng cấm.
- Khi đi lễ chùa, nên kiêng sát sinh và không ăn mặn để giữ lòng thành kính.
- Cẩn trọng khi mua các loại thuốc nam dọc đường và luôn kiểm tra hạn sử dụng của sản phẩm đóng gói như bánh củ mài và bánh rau sắng.
Chùa Hương, với vẻ đẹp huyền bí, hoang sơ và những giá trị tâm linh độc đáo, là điểm đến không thể bỏ qua để khám phá sự phong phú của văn hóa và tôn giáo Việt Nam. Mong rằng những thông tin trên sẽ giúp bạn có một chuyến hành hương đầy ý nghĩa và trọn vẹn.
Một số điểm du lịch Hà Nội hấp dẫn:
